ગુજરાતના કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ખેડૂતો ગંભીર કૃષિ સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે, કારણ કે દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિ તેમના ઊભા ખરીફ પાક માટે જોખમ ઊભું કરી રહી છે, જેના કારણે સૌની યોજના નેટવર્ક દ્વારા નર્મદાનું પાણી છોડવાની તાકીદની માંગ ઉઠી છે.
સ્થાનિક જળ સ્ત્રોતો ખાલી થતાં ખરીફ પાક ભારે સંકટમાં
ચોમાસાની અનિયમિત પેટર્નને કારણે સ્થાનિક જળાશયો લગભગ સુકાઈ જતાં કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રભરના ખેતરો મોટા નુકસાનના આરે પહોંચ્યા છે. ખેડૂતો હાલ ભેજના તીવ્ર અભાવ અને સમયસર સિંચાઈનું પાણી ન મળવાને કારણે પોતાના ખરીફ પાકને મુરઝાતો જોઈ રહ્યા છે.
પાકને થતું વ્યાપક નુકસાન અટકાવવા માટે, અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓના ખેડૂત સમુદાયો સત્તાવાળાઓને સ્થાનિક જળાશયો અને સિંચાઈ કેનાલો ભરવા માટે નર્મદા બેસિનમાંથી પાણી વાળવાની વિનંતી કરી રહ્યા છે.
સરદાર સરોવરની સપાટી અને સૌની યોજનાની દ્વિધા
તાત્કાલિક પાણી પુરવઠાની આ માંગ પ્રાદેશિક પાણીની ઉપલબ્ધતામાં મોટો તફાવત દર્શાવે છે:
- સરદાર સરોવર ડેમ: મુખ્ય જળાશય લગભગ સંપૂર્ણ ભરેલું છે અને તેમાં પાણીનો મોટો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે.
- સ્થાનિક જળાશયો: સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર ચિંતાજનક રીતે ઘટી ગયું છે.
- વિતરણ નેટવર્ક: સૌની યોજનાનું માળખું વધારાના પૂરના પાણીને પ્રાદેશિક જળાશયોમાં વાળવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
સરકારે સિંચાઈ કરતાં પીવાના પાણીને પ્રાથમિકતા આપી
સરદાર સરોવર જળાશયમાં પાણી ઉપલબ્ધ હોવા છતાં, ગુજરાત સરકાર હાલમાં કૃષિ જરૂરિયાતો કરતાં પીવાના પાણીની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. આ નીતિગત અભિગમે સિંચાઈ માટે પાણી છોડવા પર નિયંત્રણ મૂક્યું છે, જેના કારણે વ્યાપક જળ વ્યવસ્થાપન વ્યૂહરચનાઓ અને પ્રાદેશિક ખેડૂત સમુદાયો માટે સૌની યોજનાના ભવિષ્યના કાર્યક્ષેત્ર અંગે તાકીદના પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.
સ્ત્રોત: Down To Earth